پرتال جامع شهید آوینی
این خبرها از موشک‌ها سبقت می‌گیرند
با توجه به تجربهٔ دو جنگ اخیر و ملاحظات نظامی و رسانه‌ای، کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که در صورت آغاز تبادل آتش و ازسرگیری جنگ با آمریکا و رژیم صهیونیستی، دشمن در کنار اقدامات نظامی، پیوست رسانه‌ای و عملیات روانی گسترده‌ای را نیز دنبال کند.هدف از این راهبرد، تلاش برای تأثیرگذاری بر ادراک عمومی، ایجاد اضطراب و تضعیف روحیهٔ مقاومت در جامعه است.دکتر نصیری، مدرس سواد رسانه و دبیر کل باشگاه مدیریت رسانه و توسعهٔ سواد رسانه‌ای یونسکو ایران، با اشاره به اینکه تهدیدهای مکرر دشمن دربارهٔ حملات سنگین و گسترده را باید در چارچوب عملیات روانی تحلیل کرد، گفت: «دشمن تلاش می‌کند با استفاده از ادبیاتی مانند اینکه "ما یک حملهٔ بزرگ و سنگین در پیش داریم" یا "نفس ایران را می‌گیریم"، افکار عمومی کشور را دچار استرس، اضطراب و ترس کند. این اظهارات صرفاً جنبهٔ نظامی ندارند، بلکه بخشی از جنگ رسانه‌ای و عملیات روانی دشمن برای تأثیرگذاری بر فضای ذهنی جامعه هستند.»
القای فروپاشی و بن‌بست در ادارهٔ کشور
نصیری با تأکید بر اینکه دشمن در مرحلهٔ جدید جنگ رسانه‌ای تلاش خواهد کرد تصویری از اختلال گسترده در ساختارهای کشور ارائه دهد، می‌گوید: «باید توجه داشته باشیم که دشمن در این مرحله قطعاً سعی می‌کند این تصور را برای افکار عمومی ایجاد کند که همهٔ سیستم‌ها و کارکردهای حکمرانی دچار اختلال جدی و حتی فلج کامل شده‌اند. حتماً اخباری دربارهٔ ترورهای گسترده، نابودی زیرساخت‌ها و بحران تأمین انرژی و مایحتاج اولیه منتشر می‌کند تا مردم را در حوزهٔ نیازهای حیاتی خود، مثل تأمین معاش، امنیت غذایی و امنیت درمانی، دچار اضطراب کند.»
او ادامه می‌دهد: «دشمن تلاش می‌کند این فرآیندها را به شکلی پیش ببرد که نوعی بن‌بست‌نمایی شکل بگیرد؛ یعنی این تصور را القا کند که کشور توان مقابله با دشمن در حوزه‌های مختلف را ندارد و به پایان کار خود رسیده است. بنابراین، باید توجه کنیم که انتشار چنین اخباری و برجسته‌سازی بحران‌ها می‌تواند بخشی از طراحی رسانه‌ای و روانی دشمن برای اثرگذاری بر افکار عمومی باشد.»
هدف‌گیری تاب‌آوری روانی و شناختی مردم
این کارشناس رسانه با اشاره به اینکه جامعهٔ ایران طی سال‌های گذشته بارها با جنگ و سایهٔ تهدیدهای نظامی مواجه بوده و فشارهای روانی متعددی را تجربه کرده است، تصریح می‌کند: «تمرکز دشمن بر کاهش تاب‌آوری رسانه‌ای، شناختی و روانی مخاطب قرار دارد. آن هم مخاطبانی که سال‌هاست درگیر جنگ یا سایهٔ آن هستند، استرس‌ها و اضطراب‌های مختلفی را تجربه می‌کنند و دغدغهٔ بقای خود را دارند.»
نصیری افزود: «در چنین شرایطی، ممکن است به‌ویژه در ساعات ابتدایی جنگ که اخبار جعلی، شایعات و فیک‌نیوزها با حجم و سرعت زیادی منتشر می‌شوند، به سمت راستی‌آزمایی و صحت‌سنجی محتواها نرویم. این دقیقاً همان نقطه‌ای است که دشمن روی آن حساب ویژه‌ای باز کرده است؛ یعنی از شرایط روانی جامعه استفاده کند تا مخاطب بدون بررسی صحت اخبار، تحت تأثیر روایت‌های مورد نظرش قرار بگیرد.»
راستی‌آزمایی؛ نخستین خط دفاع در برابر شایعات
نصیری با هشدار دربارهٔ احتمال انتشار گستردهٔ اخبار جعلی و روایت‌های دستکاری‌شده در ساعات ابتدایی جنگ، بر ضرورت افزایش آمادگی رسانه‌ای و شناختی جامعه تأکید می‌کند و می‌گوید: «از حالا باید برای افزایش تاب‌آوری خودمان و جامعه کار کنیم و این هشدار را بدهیم که دشمن در کنار اقدام نظامی، اقدام رسانه‌ای گسترده‌ای را آغاز خواهد کرد تا ترس را به دل مردم بیندازد و مقاومت ذهنی و حتی مقاومت زیستی آنها را از بین ببرد. بنابراین، باید مراقب باشیم اخبار ساعات اولیهٔ جنگ را بدون راستی‌آزمایی نپذیریم و باور نکنیم.»
او با اشاره به برخی نشانه‌هایی که می‌توانند مخاطب را نسبت به ماهیت یک خبر مشکوک حساس کنند، ادامه می‌دهد: «باید حواسمان باشد اگر خبری اضطراب، استرس، دلهره و ترس مضاعف ایجاد می‌کند یا در آن نوعی فوریت‌بخشی ساختگی وجود دارد، نسبت به آن حساس باشیم. همچنین اگر دیدیم دشمن موضوعی را با قاطعیت اعلام می‌کند، در حالی که در آن شرایط و فضا طبیعتاً ابهام وجود دارد، دقیقاً در همان نقطه باید تأمل و تفکر کنیم.»
این کارشناس رسانه در پایان تأکید می‌کند: «باید برای انتشار گستردهٔ شایعات و فیک‌نیوزها، دستکاری‌های روانی مخاطب و پمپاژ ترس شدید و بزرگ در افکار عمومی آماده باشیم. این روایت‌ها معمولاً موضوعاتی مانند بقا، تمامیت سرزمینی و بن‌بست‌نمایی را هدف قرار می‌دهند.»
بنابراین، افزایش آگاهی عمومی، حفظ آرامش و راستی‌آزمایی اخبار پیش از پذیرش یا بازنشر آنها، از ضرورت‌های مواجهه با پیوست رسانه‌ای جنگ است.
ثبت دیدگاه