اربعین؛ رمزگشایی از شبکه پنهان سلطه در مکتب عاشورا

اعلان برائت در مکتب عاشورا، صرفاً نفی چند چهره تاریخی یا مرزبندی با یک حاکم ستمگر نیست؛ بلکه نقشه‌ای جامع برای شناسایی سازوکارهای تولید، تداوم و بازتولید ظلم در طول تاریخ است. زائر اربعین آنگاه که فراز «وَبَرِئْتُ إِلَى اللَّهِ وَإِلَيْكُمْ مِنْهُمْ وَمِنْ أَشْيَاعِهِمْ وَأَتْبَاعِهِمْ وَأَوْلِيَائِهِمْ» را زمزمه می‌کند، تنها از قاتلان سیدالشهدا(ع) اعلام بیزاری نمی‌کند؛ بلکه از تمام شبکه‌ای برائت می‌جوید که در هر عصر، زمینه شکل‌گیری، مشروعیت‌بخشی و استمرار ظلم را فراهم می‌سازد.

کالبدشکافی ساختار جبهه باطل در منطق عاشورا

در این فراز، زیارت عاشورا از سه واژه کلیدی «أَشْیاع»، «أَتْباع» و «أَوْلِیاء» استفاده می‌کند؛ واژه‌هایی که نشان می‌دهد جبهه باطل هرگز بر پایه یک فرد یا یک حکومت شکل نمی‌گیرد، بلکه محصول شبکه‌ای از طراحان، حامیان، دنباله‌روها و مجریان است.«أشیاع» به جریان‌هایی اشاره دارد که اندیشه ظلم را تولید و برای آن مشروعیت‌سازی می‌کنند، «أتباع» بازوهای اجرایی و نیروهای عملیاتی آن هستند و «اولیاء» کسانی‌اند که با حمایت سیاسی، اقتصادی، رسانه‌ای یا امنیتی، بقای این منظومه را تضمین می‌کنند.بر همین اساس، عاشورا تنها به معرفی رأس هرم ظلم اکتفا نمی‌کند، بلکه همه حلقه‌های زنجیره آن را به جامعه اسلامی می‌شناساند؛ زیرا تجربه تاریخ نشان داده است که اگر این شبکه باقی بماند، یزیدها تغییر می‌کنند اما یزیدی‌گری استمرار می‌یابد.تفاوت عصرها در ابزارهای اعمال ظلم است، نه در منطق شکل‌گیری آن؛ همان گونه که درگذشته قدرت سیاسی و نظامی در خدمت تثبیت باطل بود، امروز شبکه‌های رسانه‌ای و شناختی نیز بخشی از سازوکار استمرار آن هستند.

جنگ شناختی؛ ستون پنهان جبهه استکبار

امروز این منطق بیش از هر زمان دیگری در مواجهه جمهوری اسلامی ایران با ائتلاف آمریکایی ـ صهیونیستی قابل مشاهده است. در این تقابل، تنها تجهیزات نظامی تعیین‌کننده نیست؛ بلکه بخش مهمی از نبرد در میدان افکار عمومی، رسانه و جنگ شناختی جریان دارد.در این میدان، اربعین نیز به یک صحنه مهم در نبرد روایت‌ها تبدیل می‌شود. این اجتماع عظیم تنها یک آیین عبادی نیست، بلکه بستری برای حفظ استقلال روایت، انتقال پیام عاشورا و مقابله با تلاش‌هایی است که می‌کوشند حقیقت مقاومت و ایستادگی ملت‌ها را در غبار تحریف پنهان کنند. میلیون‌ها زائر حاضر در مسیر نجف تا کربلا، با حضور خود روایتی زنده از هویت، همبستگی و ایستادگی ارائه می‌کنند؛ روایتی که در برابر انحصار رسانه‌ای جبهه سلطه قرار می‌گیرد.اگر درگذشته شمشیر و نیزه ابزار تثبیت حکومت‌های ظلم بود، امروز رسانه، روایت، عملیات روانی، تحریف واقعیت، شبکه‌های اجتماعی و مهندسی افکار عمومی همان نقش را ایفا می‌کنند.محمد هاشمی پژوهشگر معارف اسلامی معتقد است برائت در زیارت عاشورا تنها متوجه میدان نظامی نیست، بلکه شامل همه جریان‌هایی می‌شود که حقیقت را وارونه جلوه می‌دهند، جنایت را توجیه می‌کنند، مقاومت ملت‌ها را تروریسم معرفی می‌کنند و با عملیات رسانه‌ای، افکار عمومی را به پذیرش سلطه سوق می‌دهند.

رهبر انقلاب با تبیین نقش حضرت زینب(س) پس از عاشورا، «جهاد روایت» را امتداد نهضت حسینی معرفی کرده و تأکید کرده‌اند که اگر روایت حق بیان نشود، دشمن روایت خود را بر افکار عمومی حاکم می‌کند. ایشان می‌فرمایند: «شما اگر روایت نکنید، دشمن روایت می‌کند؛ جای ظالم و مظلوم را عوض می‌کند.» این بیان، تفسیر روشنی از فراز «وَبَرِئْتُ إِلَى اللَّهِ... وَمِنْ أَشْیَاعِهِمْ وَأَتْبَاعِهِمْ وَأَوْلِیَائِهِمْ» در میدان جنگ شناختی امروز است؛ جایی که بخشی از جبهه باطل، نه با سلاح، بلکه با تحریف، روایت‌سازی و جابه‌جایی جای حق و باطل عمل می‌کند. چنین فضایی، امپراتوری رسانه‌ای غرب و شبکه‌های همسو با رژیم صهیونیستی، یکی از مهم‌ترین ابزارهای بازتولید سلطه به شمار می‌روند؛ ابزارهایی که با سانسور جنایت‌ها، تحریف واقعیت‌های میدان، روایت‌سازی و تولید شبهه، تلاش می‌کنند معادلات حق و باطل را در ذهن مخاطبان جابه‌جا کنند و اراده ملت‌های مستقل را در هم بشکنند.

برائت؛ مسوولیت مؤمن در برابر شبکه ظلم

فراز «وَبَرِئْتُ إِلَى اللَّهِ...» تنها اعلام موضع در برابر جبهه باطل نیست؛ بلکه مؤمن را به مسوولیتی عملی در برابر جریان‌های ظلم و انحراف فرامی‌خواند. زائر اربعین با زمزمه این فراز، تنها گذشته تاریخی کربلا را مرور نمی‌کند، بلکه خود را در برابر این پرسش قرار می‌دهد که در برابر تحریف حقیقت و تضعیف حق چگونه باید ایستاد.برائت در منطق عاشورا، به معنای بصیرت، حفظ استقلال فکری و مرزبندی آگاهانه با مسیرهایی است که به استمرار ظلم می‌انجامد. از همین منظر، اربعین فرصتی برای بازخوانی این مسوولیت اجتماعی است؛ جایی که میلیون‌ها زائر نشان می‌دهند پیوند با عاشورا تنها در ارادت خلاصه نمی‌شود، بلکه با آگاهی، انتخاب و ایستادگی در برابر ظلم معنا پیدا می‌کند.

اربعین؛ نمایش شکست انحصار روایت

در شرایطی که جنگ روایت‌ها به یکی از مهم‌ترین ابعاد تقابل ایران و جبهه استکبار تبدیل شده است، اربعین بزرگ‌ترین رسانه مردمی جهان اسلام به شمار می‌رود. حضور میلیون‌ها زائر از ملت‌های مختلف در مسیر نجف تا کربلا، انحصار روایت رسانه‌های سلطه را به چالش می‌کشد و تصویری بی‌واسطه از همبستگی ملت‌های مسلمان، فرهنگ ایثار، مقاومت و ایستادگی در برابر ظلم ارائه می‌دهد.در این میدان، هر زائر تنها یک مسافر نیست؛ بلکه راوی حقیقت و حامل پیامی است که از کربلا تا امروز امتداد یافته و اجازه نمی‌دهد روایت‌های تحریف‌شده، جای حقیقت عاشورا و واقعیت‌های میدان مقاومت را بگیرد.