پکن، مسکو و واشنگتن؛ ۳ خوانش از حماسه تشییع رهبر شهید

پوشش رسانه‌های جهانی از مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران در نحوهٔ روایت و زوایای پرداخت خبری، به‌روشنی نشان‌دهنده تفاوت‌های راهبردی و موضع‌گیری‌های سیاسی–ژئوپلیتیکی رسانه‌های مختلف در سراسر جهان است.

رسانه‌های غربی در پوشش این رویداد، بیشتر بر جنبه سیاسی تشییع متمرکز شدند و آن را نشانه‌ای از توانایی نظام ایران در بازتولید مشروعیت داخلی خود پس از جنگ ارزیابی کردند. در مقابل، رسانه‌های چینی این مراسم را پیامی راهبردی و چندلایه توصیف کردند که همزمان متوجه دوستان و دشمنان است. 

از سوی دیگر، رسانه‌های روسی آن را دلیلی بر ناکامی محاسبات آمریکا و اسرائیل در تضعیف ایران دانستند.وبگاه الخنادق با انتشار یادداشتی در این خصوص نوشت: این پوشش‌ها همگی بر این نکته اتفاق نظر داشتند که این مراسم تشییع نه‌تنها وداعی با یک شخصیت برجسته دینی و سیاسی، بلکه رویدادی سرنوشت‌ساز بود که جایگاه ایران را در معادلات منطقه‌ای پس از جنگ دوباره ترسیم کرد.

 تحلیل رسانه‌های غربی؛ تشییع میلیونی، اهرم فشار تهران در مذاکرات 

در تحلیل‌های رسانه‌های غربی، «رابرت پاپ» پژوهشگر سرشناس، معتقد است که حضور خروشان میلیون‌ها نفر در تشییع رهبر ایران، فراتر از یک کنش سیاسی سطحی معنا پیدا می‌کند. 

به باور او، این تجمع عظیم، به تقویت اهرم‌های چانه‌زنی تهران در مذاکرات انجامیده و احتمال تمسک ایران به مواضع سخت‌تر را افزایش خواهد داد. این تحول در حالی رخ می‌دهد که ذخایر راهبردی نفت جهان رو به کاهش است و کارشناسان هشدار می‌دهند که این هم‌زمانی، می‌تواند در ماه آگوست (مرداد-شهریور) به شوکی اقتصادی در سطح بین‌المللی بدل شود.

روزنامه «کریستین ساینس مانیتور» نیز با ثبت فضای غرق در خشم و شعارهای تند علیه دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا و بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل،  تصویری از احساسات جوشان مردم در مراسم ارائه داد.

این روزنامه به نقل از پژوهشگرانی همچون «ولی نصر» نوشت که جنگ اخیر علیه نظام ایران، برخلاف انتظار، شاید به جای سرنگونی، به نجات آن از شکاف‌های مشروعیت داخلی پس از اعتراضات دی‌ماه کمک کرده است.همچنین تحلیلگران اسرائیلی، آن‌طور که این نشریه نقل کرده، اشاره کردند که ترور آیت‌الله خامنه‌ای، مسیر تحول داخلی که به‌تدریج در جامعه ایران در حال شکل‌گیری بود را مختل کرد.

روزنامه گاردین نیز صحنه‌های روز چهارم مراسم را روایت کرده؛ روزی که در گرمای طاقت‌فرسا، عزاداران در کنار احساس اندوه، با غرور و افتخار ملی همچنان به پیش می‌روند.

 این روزنامه ادامه داد: در میان جمعیت، دستگاه‌های آب‌پاش به خنک‌کردن هوا کمک می‌کردند و در کنار آن، فریادهای صریح برای انتقام از سوی عزاداران به گوش می‌رسید و بسیاری از شرکت‌کنندگان، ایستادگی خود در طول جنگ را گواهی بر انسجام هویت ایرانی اعلام کردند.

روزنامه «نیویورک تایمز» نیز بین پرشمار بودن تصاویر رهبر شهید در خیابان‌های تهران و حضور پسر و جانشینش «مجتبی» ارتباط برقرار کرد و نوشت که این، نماد پایان یک عصر و آغاز عصری دیگر است.

این گزارش در عین حال به تناقضات آشکار اجتماعی در صحنه مراسم اشاره دارد؛ جایی که زنان بدون حجاب در کنار محافظه‌کاران متعصب، شانه‌به‌شانه پیش می‌رفتند. شبکه‌های بی‌بی‌سی، ایندیپندنت، هیل و فرانس‌پرس نیز گزارش‌های مشابهی از جمعیت انبوه و پلاکاردهای خواهان انتقام منتشر کردند.

خوانش پکن از رویداد؛ پیامی چندلایه به دوستان و دشمنان

رسانه‌های چینی اما رویکردی متفاوت در پیش گرفتند و بر جنبه نمادین و مذهبی پیام‌های ارسال‌شده از سوی رهبری ایران به هیأت‌های خارجی تأکید کردند. آن‌ها گزارش دادند که برای هر یک از هیأت‌های خارجی، بنا بر هویت و جایگاهشان، آیات قرآنی خاصی تلاوت شده که خود نشانه‌ای از طراحی حساب‌شده است.

 «صنم وکیل»، پژوهشگر ارشد اندیشکده چتم‌هاوس، این اقدام را راهبردی هوشمندانه برای تشویق متحدان جبهه مقاومت و نیز هشداری پنهان به کشورهایی چون عربستان و ترکیه ارزیابی کرد.

همچنین در گزارش‌های چینی به فشارهای آمریکا بر تعدادی از کشورها برای منصرف کردن آن‌ها از اعزام نماینده به این مراسم، در راستای تلاش برای انزوای دیپلماتیک نظام ایران اشاره کردند.

خوانش روس‌ها؛  شکست تحلیل غرب در برابر انسجام اجتماعی ایران

در سوی دیگر، رسانه‌های روسیه، به‌ویژه روزنامه «کومسومولسکایا پراودا»، با اعزام خبرنگار خود، روایتی میدانی و بلند از جزئیات مراسم ارائه دادند؛ از گرمای بی‌رحمانه و ازدحام جمعیت تا هماهنگی شگفت‌انگیز مردم در یک فضای به‌ظاهر بی‌نظم. 

خبرنگار روس این گونه نتیجه‌گیری کرد که درک ناقص غرب از ایران به‌عنوان دولتی «آشوب‌زده»، عامل اصلی ناکامی واشنگتن و تل‌آویو در مهار آن بود.   از نظر او، منشأ قدرت ایران نه در ساختارهای رسمی که در انسجام معنوی و اجتماعی عمیق آن نهفته است.

 این خبرنگار همچنین برداشت‌هایی از تشییع‌کنندگان و روزنامه‌نگاران خارجی درباره افزایش نفوذ جهانی ایران در مقابل کاهش هژمونی غرب را نقل کرد.در نهایت، پوشش جهانی برغم اختلاف در زوایای نگاه بین غرب، چین و روسیه، در این مورد اشتراک نظر داشت که مراسم تشییع رهبر شهید ایران یک رویداد راهبردی فراتر از ماهیت دینی و مردمی آن بود و ایران را به عنوان یک قدرت منطقه‌ای منسجم در مرحله پس از جنگ بازتعریف کرد.

#بدرقه_آقای_شهید_ایران #رهبر_شهید #ایران #تشییع #رسانه‌های_خارجی