به گزارش روابط عمومی موسسه شهید آوینی: مهدی انصاری، کارگردان مستند «شطرنج ایرانی»، درباره ایده شکل‌گیری این اثر اظهار کرد: زمانی که در دل یک رویداد تاریخی زندگی می‌کنیم، شاید کمتر متوجه اهمیت و ابعاد آن باشیم. به همین دلیل ثبت وقایع مهم ۴۰ روز جنگ رمضان برای حفظ حافظه تاریخی ضروری بود و هر بار که مستند را تماشا می‌کنم، به خودم می‌گویم چه روزهای بزرگی را پشت سر گذاشتیم.
وی درباره انتخاب نام این مستند گفت: «شطرنج ایرانی» از مفهومی الهام گرفته شده که رهبر شهید بارها در بیانات خود از آن استفاده کرده بودند و در طول جنگ نیز بارها به آن اشاره شد. این نام علاوه بر هویت ایرانی، زاویه‌ای متفاوت برای نگاه به تحولات کلان پیرامون ما ارائه می‌دهد.
انصاری یکی از مهم‌ترین چالش‌های تولید این اثر را محدودیت‌های اینترنت در روزهای آغازین پژوهش عنوان کرد و افزود: تحقیقات را حدود یک هفته پس از جنگ آغاز کردیم؛ زمانی که دسترسی به اینترنت هنوز با مشکلات زیادی همراه بود و این موضوع جمع‌آوری تصاویر و انجام پژوهش را دشوار کرده بود.
کارگردان «شطرنج ایرانی» با اشاره به ساختار روایت مستند گفت: جنگ رمضان خود قصه‌ای بلند و پرحادثه است، اما تلاش کردیم مهم‌ترین نقاط این چهل روز را به صورت خطی روایت کنیم تا بهتر در ذهن مخاطب ثبت شود. همچنین تصمیم گرفتیم منتظر نتایج مذاکرات و تحولات بعدی نمانیم و صرفاً روایت این ۴۰ روز را به تصویر بکشیم.
وی هدف اصلی این مستند را ایجاد یک مرجع تصویری برای مرور این مقطع تاریخی دانست و گفت: هر زمان که مخاطب بخواهد به این روزها بازگردد، می‌تواند ببیند که چه بر ایران گذشت، چگونه مقاومت شکل گرفت و کشور در برابر ابرقدرت‌ها ایستادگی کرد.
انصاری درباره طراحی بصری اثر نیز توضیح داد: از آنجا که نام مستند «شطرنج ایرانی» است، از موتیف شطرنج در بخش‌های مختلف استفاده کردیم تا اطلاعات مهم خارج از قالب‌های مرسوم گرافیکی به مخاطب ارائه شود و در عین حال جذابیت بصری اثر حفظ شود. حتی شطرنج‌بازان حرفه‌ای نیز می‌توانند در پلان پایانی، با بازسازی صحنه شکست گری کاسپاروف، برداشت متفاوتی از روایت مستند داشته باشند.
وی با تأکید بر نقش مستند در تاریخ‌نگاری افزود: «شطرنج ایرانی» روایتی از مقاومت ۴۰ روزه ایران و ورود به مرحله‌ای جدید از معادلات قدرت است. این اثر تلاش می‌کند بخشی از تاریخ جنگ تحمیلی سوم را ثبت کند تا آیندگان بتوانند روایت کسانی را که این روزها را تجربه کرده‌اند، مشاهده کرده و با نگاهی مستند درباره آن قضاوت کنند.
این مستندساز درباره ادامه این مسیر نیز گفت: پرداخت جزئی‌تر به ابعاد مختلف جنگ رمضان، از پشت‌پرده روابط دیپلماتیک گرفته تا بررسی رخدادهای مهم نظامی و همچنین روایت روزهای پس از توقف جنگ تا رسیدن به تفاهم‌نامه، می‌تواند مسیرهای تازه‌ای برای تولید آثار مستند باشد.
انصاری در پایان تأکید کرد: مستند را باید جدی گرفت، زیرا در قامت تاریخ‌نگاری و واقع‌نگاری برای نسل‌های آینده اهمیت ویژه‌ای دارد. شاید روزهایی که امروز سپری می‌کنیم برای خودمان عادی به نظر برسد، اما برای آیندگان دانستن آنچه گذشته و رشادت‌هایی که رقم خورده، ارزش تاریخی فراوانی خواهد داشت.