بخش شهید آوینی حرف دل موبایل شعر و سبک اوقات شرعی کتابخانه گالری عکس  صوتی فیلم و کلیپ لینکستان استخاره دانلود نرم افزار بازی آنلاین
خرابی لینک Instagram

 

 

فهرست تفصیلی جلد دوم تفسیر المیزان علامه طباطبایی

سوره بقره ، آيات 183 تا 185

ويژگيهاى بيانى آيات تشريع روزه

بيان آيات

كلماتى در آيه وجوب روزه كه مفاد آن تسهيل امر روزه براى مؤمنين است

مقايسه اى بين سياق آيات روزه با آيات قصاص و وصيت

ويژگيهاى تعبير به (يا ايها الذين آمنوا)

معناى لغوى (صيام) و (صوم) و منظور از (الذين من قبلكم) در آيه شريفه

روزه در اديان و اقوام ديگر، در بيان فلسفه و حكمت عمده روزه در اسلام

هدف از تشريح روزه در اسلام

بيان فايده روزه و اينكه نفع آن عايد خود انسان مى شود

گفتار بعضى از مفسرين عامه در باره (اياما معدودات) و رد آن

استحباب روزه در روز عاشورا از بدعت هاى ابداعى بنى اميه است

روزه بر مريض و مسافر واجب نيست

روزه بر مسافر و مريض حرام است ، نه مباح

دو اشكال كه بر قول اين گروه وارد است

بيان عدم وقوع نسخ در آيات روزه و رد قائلين به وقوع نسخ در اين آيات

چكيده سخن در رد كسانى كه قائل به وقوع نسخ در آيات روزه شده اند

معناى كلمه (تطوع) و موارد استعمال آن

مراد از جمله (وان تصوموا خير لكم)

اشكالاتى كه به قول اين گروه از مفسرين كه ان تصوموا خير و لكم را بمعنى استحبابروزه بر مريض و مسافر دانسته اند وارد است

فرق بين (انزال) و (تنزيل) و اشاره به وجه تسميه

مراد از نزول قرآن در ماه رمضان و نقد و بررسى اقوال مختلف درباره تدريجى يا دفعى بودن نزول آن

رد گفتار كسانى كه آيه را حمل كرده اند برنزول جزئى از قرآن در ماه رمضان

آنچه در اين باره از تدبر در آيات كتاب استفاده ميشود

آيات ديگرى از قرآن كه دلالت مى كند قرآن ابتدا دفعى و سپس تدريجى نازل شده است

چكيده سخن در آنچه كه حاصل تدبر در آيات قرآنى است

گفتار بعضى از اهل بحث در توجيه نزول قرآن در ماه رمضان

توضيح بى پايگى و واهى بودن آن گفتار

آياتى از قرآن كريم كه دلالت مى كند پيامبر (ص) قبل از بعثت و نزول قرآن هم نبى بوده و هم نماز مى خوانده است

استدلال به آياتى از سوره هاى حجر و مدثر بر رد گفتار مفسر مذبور

رد بخش هاى ديگرى از گفتار اين مفسر

و رد استعمال كلمه (ناس)

بحث روايتى (شامل رواياتى در ذيل آيات روزه ونزول قرآن)

دو روايت در كيفيت روزه گرفتن پيامبر اسلام (ص)

مراد از حديث قدسى : روزه فقط براى من است و من جزاى آن هستم (يا جزاى آن را ميدهم)

رواياتى از امام صادق (ع ) در ذيل آيه (اكتب عليكم الصيام)

چند روايت در باره معناى (قرآن)، (فرقان) و (كتاب)

رواياتى در زير آيه (فمن شهد منكم الشهر فلیصمه ) و حكم روزه ماه رمضان براى مسافرو مريض

دو روايت از امام صادق (ع ) در باره تكبير عيد فطر و حكم شرعى آن

رواياتى درباره نزول قرآن در ماه رمضان و شب قدر

گفتار ابن عباس درباره ماه رمضان و ليله مباركه و بررسى گفتار او

آيه 186 بقره

بيان آيايه

نكات و دقايقى كه در آيه شريفه بكار رفته است

نكات و دقايقى كه در آيه شريفه بكار رفته است و فرق بين دعا و سؤال و سخن در معناى عبوديت

نزديك بودن خداى سبحان به بندگان ، مقتضاى مالكيت مطلقه الهى و عبوديت عباد است

شرط استجابت دعا و اشاره به تقسيم دعا به غريزى (فطرى ) و زبانى

دو گونه دعا كه به هدف اجابت نمى رسد

آيات ديگرى از قرآن در باب دعاى و مضمون يگانه اى كه همگى آنها بر آن دلالت دارد

آنچه از آيات مربوطه استفاده مى شود اينست كه مطلق عبادات دعا هستند

بحث روايتى (شامل رواياتى در فضيلت ، شرائط و آداب دعا)

اخلاص در دعا به معناى ابطال اسباب عادى نيست

اشاره به دو نظام در زندگى انسان : نظام فطرى و نظام تخيلى

فرمايشات پيامبر (ص ) و اميرالمؤمنين عليه السلام در باره دعا

معناى اينكه فرموده اند: (عطيه به اندازه نيت است )

فلسفه دست بلند كردن در حال دعا كه سيره پيامبر اسلام بوده است

سفارشات رسول خدا به ابوذر و توضيح برخى از جملات آن

اشاره به رابطه دعا با اسباب عادى در فرمايش پيامبر (ص )

اعتقاد به جريان امور عالم تنها از مسير اسباب خود سلب اختيار از خداوند نمى كند

فرمايش امام (ع ) كه دعا هم از قدر است و رواياتى در باره رد قضاى الهى به سبب دعا

فرمايشات امام صادق (ع ) در شرايط استجابت دعا

سر اينكه فرمود (اگر خدا را به حق معرفت ميشناختند كوهها در برابر دعاى شما متلاشى ميشدند

آيه 187 بقره

ترجمه آيه

بيان آيه

رعايت ادب در قرآن و استعاره اى لطيف در باره زوجين

ناسخ بودن آيه شريفه حكم قبلى را مبنى بر حرمت عمل زناشوئى در شبهاى ماه رمضان

رد توجيح فوق و پاسخ به توجيهاتى كه براى آيه شريفه كرده است

طرح يك اشكال در ارتباط با مسئله نسخ در آيه و پاسخ به آن

نتيجه گیرى مطالب و بيان معناى آيه شريفه

معناى (فجر) و بيان ابتداء فرمان روزه در ضمن يك استعاره زيبا

تجديد زمانى زمانى انتهاى روزه و فرق بين تمام وكمال و علت اينكه و علت اينكه در مورد روزه (اتموا) به كار رفته است

معناى اعتكاف و اشاره آيه شريفه به يكى از شروط آن

بحث روايتى (در زيل آيه كريمه احل لكم ليله الصيام الرفث الى نسائكم ...) و شان نزول آن

دو روايت در شان نزول(احل لكم لليته الصيام ...) به نقل از تفسير (الدارالمنثور) سيوطى

آيه 188 بقره

ترجمه آيه

بيان آيه

امضاى مالكيت خصوصى انسان در قرآن و محترم شمردن آن

بحث روايتى (در ذيل آيه شريفه )

بحث علمى و اجتماعى (پيرامون مالكيت فردى)

آيه 189 بقره

ترجمه آيه

بيان آيه

معناى هلال و وجه تسميه آن

در (يسئلونك عن الاهله ) چه چيزى مورد سئوال واقع شده است ؟!

ماههاى قمرى و نقش مهم آنها در تنظيم امور زندگى انسانه

بحث روايتى پيرامون آيه شريفه (يسئلونك عن الاهلة ...) و شان نزول آن

روايتى از تفسير الدر المنثور در شان نزول آيه و نقد و بررسى آن

آيات 190 تا 195 بقره

بيان آيات

سياق آيات در ارتباط با فرمان جهاد و قتال با مشركين مكه است

اشاره به جنبه دفاعى قتال در اسلام

معناى (فتنه ) در قرآن

لزوم دعوت قبل از قتال

نسخ نشدن آيه شريفه (قاتلوهم حتى لاتكون ) با آيه 29 توبه

تجاوز ابتدائى مذموم و ممنوع ، و تجاوز در برابر تجاوز، پسنديده و مشروع مى باشد

معناى احسان در برابر ظالم

معرفى جهادى كه قرآن بدان فرمان داده

گفتارى پيرامون جهادى كه در قرآن بدان فرمان داده شده است

دسته هاى مختلف آيات قرآنى راجع به جهاد وقتال و مراتب و مراحل آن

اسلام و دين توحيد فطرى است و مجاهده در راه دفاع از اين دين نيز فطرى است

حكم قرآن درباره قتال با شرك هاى در لفافه و نمونه هايى چند از آيات قرآنى درباره آن

پاسخ به گفته غلط: اسلام دين شمشير و اجبار است و مخالف روش انبياى سلف مى باشد!

پاسخ به اشكال مسلمان شدن برخى از روى ترس وتحميل قانون به اقليت

مسئله قبال و سيره انبياء الهى در ارتباط با آن

بحث اجتماعى (در بيان اينكه هر قتال و مبارزه اى جنبه دفاعى دارد)

انسان و جايگاه او از نظر دفاعى در بين حيوانات

بحث روايتى (در ذيل آيات قتال)

رواياتى در ذيل آيه (وقاتلوهم حتى لا تكون فتنه )

رواياتى در ذيل آيه (الشهر الحرام بالشهر الحرام ) و مسئلهقتال در ماههاى حرام

رواياتى در ذيل آيه (و لا تلقوا بايديكم الى التهلكه )

آيات 196 تا 203 بقره (مربوط به حج )

بيان آيات

فرق بين تمام و كمال و مراد از امر به اتمام حج

معناى حج و بيان اقسام آن در اسلام

معناى كلمه هدى و فرق آن با هديه

تفاوت اعمال و مناسك حج براى اهل مكه و غير آنها از مردم

وجه تشديد بليغ امر به تقوى در آيه شريفه (واتقوالله ...)

آيه اى كه دلالت مى كند بر اينكه دادوستد در حج حلال است

وقوف و كوچ از عرفات يكى ديگر از مناسك حج خانه خدا

دعوت به ذكر و ياد خدا و مبالغه در آن در خلال مناسك حج

بحث روايتى (در ذيل آيات حج و شان نزول و بيان آنها)

بحث روايتى ديگر در باره حج تمتع و نقد و بررسى ترحيم آن بعد از رسول الله (ص )

رواياتى چند از طريق اهل سنت در باره حج تمتع

رواياتى دال بر تشريح حج تمتع در زمان پيامبر و نهى خليفه دوم آن بر اساس اجتهاد شخصى

گفتار صريح عمر در اينكه آنچه رسول خدا انجام مى داده او از آن نهى مى كند

حكم خليفه دوم بر تصريح خود او بر خلاف قرآن است

بررسى كلى پيرامون نهى از متعه در حج

دلائلى كه در روايات براى تحريم حج تمتع (پس از پيامبر (ص) )اقامه شده و نقد و رد آن

تمتع در حج موافق با كتاب خداست نه نهى از آن

نهى عمر صراحتا اجتهاد در مقابل نص است

رد استدلال برخى كه گفته اند حكم تمتع در حج باعث تعطيل بازارهاى مكه است

رد استدلال برخى كه تشريع حج تمتع را بر مبناى قول عثمان بر اساس ترس از رسول خدا دانسته اند

حج تمتع مختص اصحاب پيامبر نيست

امتثال دستورات رسول الله (ص ) واجب است ، احكام خدا نسخ ناشدنى است و والى حق ندارد احكام خدا و رسول (ص ) را تغيير دهد

اطاعتى كه آيه (اطيعوالله و اطيعوا الرسول و اولى الامر منكم ) براى ولى امر قرار میدهد اطاعت در غير احكام است

ولى امر نمى تواند به منظور صلاح كار خود احكام خدا را زير و رو كند ولى آنچه میكند به صلاح حال امت مى كند

تطبيق آنچه در باره حدود اختيارات ولى امر گفته شده با مسئله تمتع و آنچه از خليفه دوم صادر شد

آيات 204 تا 207 بقره

تقسيم مردم از نظر صفات و ذكر احوال و خصائص منافق

فساد تكوينى و فساد تشريعى و آنچه در آيه (و الله لا يحب الفساد) مورد نظر است

معناى عزت در آيه (اءخذته الغرة بالاثم ) و اينكه عزت حقيقى مراد نيست

بحث در معناى باء در (بالاثم) و متعلق آن در آيه (اخذته الغرة بالاثم)

دسته اى ديگر از مردم (در مقابل منافق )

بحث روايتى دسته اى ديگر از مردم (در مقابل منافق )

روايات زيادى نقل شده كه آيه (و من الناس من يشرى نفسه ...) در شان امير المؤمنين عليه السلام در شب فراش نازل شده است

آيات 208 تا 210 بقره

بيان آيات

هفت آيه كامل كه راه نگهدارى وحدت دينى در جامعه انسانى را بيان مى كند

معناى (سلم) كه بدان امر شده و مراد از (گام هاى شيطان )كه از آن زنهار داده شده است

خداوند متصف به صفات اجسام نيست و ظواهر برخى آيات بايد به وسيله آيات محكمه قرآنى معنا بشود

توجيهى لطيف تر و دقيق تر از ظواهرى كه افعال حدوثى را به خداوند نسبت مى دهد

بحث روايتى (پيرامون مراد از آيات ياد شده )

بحث روايتى ديگر

تفسير آيه : (هل تنظرون ...) و آيات مشابه آن در روايات ائمه اهل بيت (ع ) بر سه وجه

بحث پيرامون رجعت

مساله رجعت و رد بر منكرين آن

روايات ائمه اهل بيت عليهم السلام نسبت به اصل رجعت متواتر است

بيان اينكه بين نشئه دنيا و نشئه قيامت مزاحمتى نيست همانگونه كه بين عالم برزخ وعالم دنيا هم مزاحمتى وجود ندارد

روز ظهور مهدى (ع ) و روز رجعت و روز قيامت مراتب مختلف يك حقيقت هستند

آيات 211 و 212 بقره

بيان آيات

عبرت گرفتن از سرگذشت و سرنوشت بنى اسرائيل و اشاره به علت انحراف كفار

سرچشمه تمامى انحرافات زينت يافتن زندگى دنيا در نظر مردم است

آيه 213 بقره

ترجمه آيه

بيان آيه شريفه و اشاره به علت تشريح دين

آغاز خلقت انسان

فرضيه هاى علماى طبيعى امروز در باره تكامل بشر هيچ دليل علمى و يقينى ندارد

انسان از روحى و بدنى تركيب شده، انسان مركب از روح و بدن است

شعور حقيقى انسان و ارتباطش با اشي

دانش هاى عملى انسان

گوناگونى علوم و ادراكات انسان

هدايت خداوند كه مربوط به تمامى موجودات مى شود ، و هدايت او كه مختص انسان است

انسان هر چيزى را جهت انتفاع استخدام مى كند

به كار گرفتن هر چيزى توسط انسان ، به منظور انتفاع از آنها انسان هر چيزى را...

مدنى بودن انسان انسان بمقتضاى طبيعتش مدنى است

پديد آمدن اختلاف ميان افراد انسان و لزوم تشريع قوانين در جوامع بشرى

راه هاى اعمال قانون در جامعه

بيان يك مثل براى درك بهتر مطالب فوق

تنها راه صحيح رفع اختلاف ، راه دين است

اعتقاد به معاد و نقش آن در زندگى انسان

ستايش فراوان علم و علما در قرآن كريم خود سخن كسانى كه اساس دين را برجهل تقليد مى دانند باطل مى كند

اختلاف در خود دين

انسان بعد از دنيا

(كان الناس امة واحدة ...) معناى كلمه (امت)، ريشه و موارد استعمال آن

بيان مراد از امت واحده بودن انسان و اشاره به پيدايش دو اختلاف در ميان آنه

بررسى مسئله اختلاف از قديم ترين عهد زندگى بشر

تفسيرهاى ديگرى بر (كان الناس امة واحدة ) و نقد ورد آنه

تفسير بعضى كه مفاد آيه را مدنى بالطبع بودن انسان در همه ادوار تاريخ پنداشته اند

سه وجه در رد گفتار مفسرين فوق الذكر

تفسير آيه (فبعث الله النبيين و مندرين ) و وجه اينكه تعبير به بعث و بنى شده نه ارسال و رسول

نخستين كتاب آسمانى كتاب نوح عليه السلام بوده است

اختلاف در دين به وسيله علما و از طغيان و بغى پديد آمده است

سه طائفه كه خداوند آنان را معذور مى داند

فطرى بودن دين با غفلت و اشتباه منافاتى ندارد

نكاتى كه از آيه شريفه (كان الناس امة واحدة) استفاده مى شود

عنايت خداى تعالى به رفع اختلافات انسانها و هدايت بشر بسوى كمال از راه بعث انبيا (ع)

تقرير دليل و برهان براى نبوت عامه

به حكم عقل و تجربه راه رفع اختلافات انسانها منحصر در تفهيم الهى از راه وحى ونبوت است

بيان اينكه تجربه و بحث كرده وقتى خلقت و تكوين اقتضاى اثرى را داشت ديگر اقتضاى خلافت آن را ندارد

(نكته ششم) دين اسلام كه خاتم اديان است براى آخرين مرحله كمال انسان تشريع شده است

شبهه شريعت اسلام قابل انطباق با همه اعصار نيست و پاسخ بدان

گفتار در عصمت انبيا عليه السلام

نكته هفتم عصمت انبيا على نبينا و آله و عليهم السلام گفتار

عصمت انبيا (ع ) از خطا در تلقى و در تبليغ وحى

عصمت انبيا (ع ) از معصيت و ذكر آياتى كه بطور مطلق بر عصمت انبيا (ع ) دلالت دارند

آياتى كه بطور مطلق بر عصمت دلالت مى كنند

استدلال از طريق عقلى بر عصمت انبياء

استدلال به آيه (و ما ارسلنا من رسول الا ليطاع باذن الله ) بر عصمت انبياء

اشكال به آيات استدلال شده بر عصمت انبياء و پاسخ به آن

سبب و منشاء عصمت انبيا (ع ) نيرو و ملكه نفسانى آنها است نه عامل و سبب خارج از وجود ايشان

گفتارى در نبوت

معناى (رسول ) و (نبى ) و فرق آن دو

انبيائى كه در قرآن از آنان ياد شده است

تعداد انبيا و انبياى اولوالعزم

بحث روايتى (شامل رواياتى در ذيل آيه (كان الناس ...)و پيرامون نبوت ومسائل آن )

روايتى از امام صادق (ع ) در اثبات نبوت و وجود انبياء الهى

روايتى مشهور در باره عدد انبياء و رسل و كتب مرسله

رواياتى درباره انبياى اولوا العزم (ع )

معناى اولوا العزم و اقوال متعدد درباره انبياى اولوا العزم

روايتى از امام صادق (ع) دالّ بر اينكه شريعت محمدى (ص) كاملترين شرايع است

بحث فلسفى(درباره نبوت عامّه از جهت اثر آن در كمال يابى انسان)

عقل عملى و احساسات فطرى انسان بدون دعوت انبيا (ع) كفايت نمى كند

بحث اجتماعى (درباره نبوت و پاسخ به شبهات و اشكالات)

رابطه هدايت الهيّه و دعوت نبويه به هدايت تكوينيه

آثار تكوينى هدايت دينى در اصلاح جوامع بشرى و تاءثيرمتقابل عمل و نفس در يكديگر

اشاره به اقسام اجتماعات بشرى و اينكه تنها مى توان از تربيت دينى اميد خير و سعادت داشت

رابطه دعوت انبياء (ع ) با فطرت انسانه

بطلان گفتار كسى كه در صدد توجيه طبيعى مسائل نبوت برآمده است

پاسخ به اين شبهه كه مسئله نبوت امرى خارق العاده و از فطرت همگانى بيگانه است

توضيحى درباره عصمت انبياء (ع ) در پاسخ به شبهه

خطا و غلط در تكوين راه ندارد و ارتباط اين مسئله با عصمت انبياء

شعور باطنى انبياء (ع ) يعنى وحى مانند شعور فطرى همگانى تغيير و تاثيرپذير نيست

نتايجى كه در اين مبحث به دست آمده

سوره بقره ، آيه 214 (درباره ثبات و تسليم در برابر سختى ها و فتنه ها كه امت ها بدان مبتلا مى گردند)

ترجمه آيه

بيان آيه

بهشت رضوان و قرب رب العالمين در گرو تحمل سختى ها است و سنت الهى در ميان امم گذشته در بين امت اسلام تكرار خواهد شد (تكرار تاريخ )

معناى باساء و ضراء و اشاره به سنت جاريه الهى درباره همه انسانه

سوره بقره آيه 215 (درباره انفاق )

ترجمه آيه

بيان آيه

توضيح نكته اى كه در عدم انطباق جواب به سؤال در آيه نهفته است

رد وجوه نادرست كه در مورد عدم تطابق سؤال و جواب در آيه گفته شده است

مواردى از آيات قرآنى كه در آنها يكى از فنون بلاغت كهانتقال از مطلبى به مطلب ديگر است به كار رفته است

بحث روايتى (در ذيل آيه شريفه مذكوره و شان نزول آن)

آيات 216 تا 218 بقره

بيان آيات

چرا جنگيدن و قتال بر مؤمنين كره و گران بوده ؟

وجه تكرار كلمه عسى در آيه شريفه (و عسى ان تكرهوا)

سؤال درباره جنگ در ماه حرام و پاسخ آن

گفتارى پيرامون حبط

معنا و آثار حبط اعمال و بيان اينكه مراد از حبط ابطال مطلق اعمال (عبادى و معيشتى است )

بى اساس بودن نظام در اين كه آيا اعمال شخص مرتد تا حين مرگ باقى است يا به محض ارتداد حبط مى شود

بررسى مسئله تاثير اعمال نيك و بد در يكديگر (احباط و تكفير)

مسئله اصلى در مبحث احباط و تكفير، زمان و مكان استحقاق جزائى اعمال است

گفتارى پيرامون احكام اعمال از حيث جزا

اشاره به اعمال نيك و بدى كه به انحاء مختلف در يكديگر اثر مى گذارد

نظامى كه از لحاظ پاداش و كيفر اعمال بر اعمال حاكم است مغاير نظام طبيعى اعمال است

اختلاف بين اين دو نظام نه تنها مخالف مبانى عقلى نيست بلكه مبتنى بر احكام كليه عقلائيه است

طريقه سخن گفتن قرآن با مردم در خصوصيات احكام جزا

نمونه هايى از موارد جزايى كه عقل عملى اجتماعى هم به آنها حكم مى كند

بيان عدم اختلاف و تعارض بين دو دسته آيات مربوط به جزاىاعمال

مردم از نفى علم از مجرمين در دنيا و آخرت

گفتارى از امام غزالى پيرامون نقل اعمال (از شخصى ديگر)

اشكال بر كلام غزالى

محفوظ بودن اعمال و تجسم آنها

وجود ارتباط بين اعمال انسان و حوادث خارجى اين جهان

نتايج اعمال نيك و بد افراد و جوامع در اين عالم

نعمت ها و بلاهاى الهى و عناوين آنها در خصوص دو دسته مختلف : امت صالح ، امت طالح وبد

اعتقاد به تاثير اعمال انسان در پيدايش حوادث عمومى به معناى انكار نظام عليت در جهان طبيعت نيست

وجود شرور در دنيا جزئى از نظام تكوينى خالق عالم است

آنچه را خداى متعال آفريده است بيهوده و عبث خلق نكرده است

عوامل سعادت و خير بر عوامل شقاوت و شر غلبه دارد

به علت محدود بودن فكر و درك انسان ، غلبه خدائى براى اكثريت مردم مجهول است

غلبه معنويات غير غلبه جسمانيات است

مؤمن در هر حال منصور و غير مغلوب است و حق در دنيا هم در ظاهر و هم در باطن غالب است

مناط و ملاك در حق بودن و باطل بودن قول وفعل

اقوال و افعال نيك (حسنات ) منطبق بر حكم عقل هستند

بحث روايتى (در ذيل آيات گذشته )

رواياتى به نقل از ابن عباس در خصوص آيه (و عسى ان تكوهوا شيئا) و بيان مفاد روايت

روايتى در شان نزول آيه (يسئلونك عن الشهر الحرام قتال فيه ...)

داستانى از تاريخ صدر اسلام و شاءن نزول آيه حرمت جنگ در ماههاى حرام از زبان يك روايت

آيات 219 و 220 بقره

بيان آيات

معناى خمر و ميسر و ذكر چگونگى بازى مسير

معناى (اثم) و بيان مضرات جسمانى و اخلاقى ميگسارى

تحريم تدريجى ميگسارى توسط شارع مقدس اسلام

رد سخن بعضى از مفسرين كه گفته اند آيه سوره بقره صريح در حرمت شراب نيست

آخر مرحله در تحريم خمر و ميسر

شرح بقيه مفردات آيه شريفه يسئلونك عن الخمر و المیسر قل فيها اثم كبير...

معناى عفو در (يسئلونك ماذا ينفقون قل العفو...)

دو نكته در آيه: 1- تشويق مردم به تفكر پيرامون حقايق وجود 2- عدم رضايت به تقليد و اطاعت كوركورانه

وجه اينكه مسلمانان از امر ايتام از پيامبر اسلام (ص) سوال كردند

ترخيص در اختلاط سرپرستان و اولياء ايتام با ايتام ، متضمن مساوات بين تمام مومنين است

بحث روايتى (در ذيل آيات گذشته مربوط به شراب و قمار، انفاق و سرپرستى ايتام )

روايتى از ائمه معصومين عليه السلام در شدت حرمت شرب خمر

پيامبر اسلام (ص ) شارب خمر را لعنت مى كند

روايتى درباره وضع شارب خمر در روز قیامت

رواياتى در شان نزول (و يسئلونك ماذا ينفقون قل العفو) و معناى عفو

رواياتى در شان نزول (و يسئلونك عن اليتامى)

سوره بقره ، آيه 221

ترجمه آيه

بيان آيه

معنا و مراتب شرك به موارد استعمال كلمه (مشرك ) و (كافر)

در قرآن كريم كلمه (مشرك ) بر غير اهل كتاب اطلاق شده و اطلاق آن براهل كتاب ثابت و معلوم نيست

ظاهر آيه شريفه تحريم ازدواج با زن و مرد بت پرست است نه ازدواج بااهل كتاب

عدم تعارض و عدم وقوع نسخ بين آيات سوره بقره و آيات سوره مائده و ممتحنه

ملاك شايستگى در طرف ازدواج ايمان است نه مزاياى اعتبارى ديگر

بحث روايتى (در شاءن نزول آيه شريفه و لا تنكوا المشركات حتى يؤ من ...)

آيات 222 و 223 بقره

بيان آيات

معناى (محيض) و (اذى) و وجه اينكه قرآن محيض را اذى خوانده است

آراء طوائف و مذاهب مختلف در مساله محيض و رعايت اعتدال در نظريه اسلام در اين باره

معناى طهارت و بررسى منشاء پيدايش مفهوم طهارت و نجاست در بين مردم

كلماتى كه بر طهارت و نجاست مادى و معنوى دلالت دارند، و اينكه اسلام هر دو قسم طهارت و نجاست را معتبر شمرده است

اسلام دين توحيد است و تمام فروغ آن به همان اصل بر مى گردد اصل توحيد طهارت و بقيه معارف آن نيز طهارتها هستند

بررسى گفتارى برخى مفسرين در استدلال به آيه (فاءتوا حرثكم انى شئتم )

معناى توبه و وجه اينكه توابين و متطهرين در آيه شريفه ان اللّه يحب التوابين و يحب المتطهرين به صورت مطلق آمده است

معناى آيه (فاتوا حرثكم انى شئتم ) با توجه به كاربرد دو گانه انى در زمان و مكان

حاصل كلام در معناى جمله (زنان شما كشتزار شمايند)

امر به ازدواج و تناسل و ديگر دستوراتى كه مربوط به زندگانى دنيوى است به امربه عبادت و ذكر خدا منتهى مى شوند

بحث روايتى (در ذيل آيات گذشته مربوط به حيض ، طهارت ...)

رواياتى از امام صادق (ع ) درباره احكام حائص و مفاد آيه (فاتوهن من حيث امركم الله ...) و (ان الله يحب التوابين و يحب المتطهرين)

روايتى از امام باقر (ع ) درباره حالتهاى مختلف دل انسان و اينكه آيا بعضى موارد مورد ابتلاء مؤمنين نفاق محبوب مى شود يا خير؟!

توضيح و تفسير برخى قسمتهاى روايت مذكوره

رواياتى از معصومين (ع ) درباره مفاد آيه (نسائكم حرث لكم ...)

روايتى از اهل سنت در شان نزول (نساوئكم حرث لكم ...) و بيان اقوال مختلف در استدلال به آن

رواياتى چند از اهل سنت و بيان فتواى آنان بر جواز وطى از پشت همسر

استدلال ابن عباس درباره محيض و بررسى استدلال او

آيات 224 تا 227 بقره

بيان آيات

معناى كلمات (عرضه) و (ايمان) و وجه تسميه كلمه يمين بمعنى سوگند

معناى آيه شريفه (و لا تجعلوا الله عرضه لايمانكم ...)

آثار سوء روانى و اجتماعى سوگند بسيار

معناى كلمه (لغو) و مراد از سوگند لغو در آيه قرآن

معناى (كسب ) و فرق آن با (اكتساب )

گفتارى پيرامون معناى قلب در قرآن كريم

تجربه وجود يك مركز فرماندهى در بدن كه به تمام اعضاء دستور صادر مى كند راثابت كرده است .

پى بردن بشر به مغز به عنوان راس البدن از دير باز بوده است

نظر ابوعلى سينا درباره مركز ادراكات نفسانى در انسان

اشاره به كراهت سوگندهاى لغو و بيهوده

تفسير آيه (للذين يؤلون من نسائهم ) با توجه به مفردات آن

بحث روايتى  (شامل رواياتى راجع به قسم خوردن و ايلاء)

رواياتى از صادقين (ع ) درباره ايلاء

آيات 228 تا 242 بقره

بيان آيات

اشاره به حكمت تشريع عده براى زن مطلقه

توضيحى مبسوط پيرامون واژه (قرء) و معناى آن

معناى كلمه (بعل ) و توضيح مرجع ضمير كلمه بعولتهن در آيه (و بعولتهن احقبردهن ...)

سزاوارتر بودن شوهران به مردان مطلقه نسبت به مردان ديگر در صلاق رجعى

تكرار كلمه (معروف) در آيات طلاق نشانه اهتمام شارع مقدس نسبت به انجام اين عمل به وجه سالم است

(معروف) از نظر اسلام و روش صحيح رعايت تساوى در قانوگذارى اسلام

معناى كلمه (تسريح) و مراد از (تسريح زن بر احسان) در آيه شريفه

مراد از نگهدارى زن به وجه معروف يا طلاق دادن به او وجه نيكو

وجه اينكه (امساك) و (تسريح) در آيه شريفه هم به قيد معروف و هم به قيد احسان مقيد شده اند

وضعيتى كه طلاق جايز شمرده شده و شوهر مى تواند مهريه را پس گرفته طلاق دهد

اكتفا به عمل به ظواهر دين و غفلت از روح آن و تفرقه بين احكام فقهى و معارف اخلاقى ،ابطال مصالح شريعت است

نوع سوم طلاق و حكم آن

لطائف و ظرائف دقيقى كه در آيات طلاق به كار رفته است

اشاره به حكمت نهى از امساك به قصد ضرر در آيه (فمنيفعل ذالك فقد ظلم نفسه ...)

مقصود از نعمت در (و اذكرو نعمة الله عليكم )

نهى آيه شريفه از دخالت اوليا در امر ازدواج مجدد همسرانى كه عده شان تمام شده و مى خواهند دوباره با همسر قبلى خود ازواج كنند

علت اينكه رجوع زنان به شوهران خود ازكى و اءطهر خوانده شده است

وجه اينكه در آيه شريفه به جاى كلمه (والد)، (مولود له) آورده شده است

فرزند ملحق به پدر است يا مادر؟! و آيه قرآن كداميك را معتبر مى داند

معناى كلمه ارضاع و حكم بچه شيرخواره پس از طلاق والدين او

بيان احكامى چند در خصوص بچه شير خوار و وظايف والدين او پس از طلاق

عقائد قبل از اسلام در باره زن شوهر مرده

معنى تعريض و بيان فرق آن با كنايه

معناى اكنان و مراد آيه (و لا جناح عليكم فيما عرضتم ...)

معناى (عزم ) و وجه اينكه در آيه شريفه عقده نكاح به عزم وابسته شده است

معناى (موسع) و (مقتر) و آيه شريفه (و متعوهن على الموسع قدره ...)

موردى از طلاق كه مرد بايد نصف مهر زن را به او بدهد

تشويق مردم به احسان و فضل نسبت به يكديگر در روابط بين خود

نماز از واجباتى است كه در هيچ حالتى ساقط نمى شود

معناى كلمه (عقل ) و بيان كلماتى كه در قرآن كريم درباره انواع ادركات انسانى آمده است

معانى كلمات زن ، حسبان ، شعور، ذكر و عرفان و معرفت

معانى كلمات فهم ، فقه ، درايت ، فكر و راءى

معانى كلمات زعم ، علم ، حفظ، حكمت ، خبرت و شهادت

تشويق مردم به احسان و فضل نسبت به يكديگر در روابط بين خود درباره عقل و خردمندى انسان

در قرآن ، مراد از تعقل ادراك توام با سلامت فطرت است ، نهتعقل تحت تاثير غرائز و اميال نفسانى

بحث روايتى (در ذيل آيات طلاق)

حكمت تحريم رجوع بعد از طلاق سوم

درباره وقوع سه طلاق با يك لفظ يا در يك مجلس از نظر خاصه و عامة

رواياتى در مورد طلاق خلع و مبارات

معناى خلع از زبان امام باقر (ع) و بيان اولين خلعى كه در اسلام واقع شده است

معناى (عسيله) و روايت معروف به آن كه در زمان پيامبر اكرم (ص) واقع شده است

عقل متعه در محلل شدن كافى نيست

دو روايت در شاءن نزول آيه (فلا تعضلوهن ان ينكحن ازواجهن)

رواياتى در باره شير دادن به فرزند و احكام آن

آنچه در اسلام حكم سلبى و يا عدم صحت و عدم اعتبار بر آن بار شده است

رواياتى راجع به عده زن مطلقه و شوهر مرده

رواياتى در باره آيه (و لا حناح عليكم ان ...) و موردى كه بر پرداخت نصف مهر برمرد واجب مى شود

مراد از (صلوة وسطى) در (حافظوا على الصلوات و الصلوة الوسطى)

اقوال مفسرين در تفسير صلاة وسطى مختلف است

رواياتى در ارتباط با آيه (فرجالا او ركبانا...) و نماز خوف

بحث علمى (پيرامون زن ، حقوق و شخصيت و موقعيت اجتماعى او از نظر اسلام و ديگر ملل مذاهب)

زندگى زن در ملت هاى عقب مانده

زندگى زن در امتهاى پيشرفته قبل از اسلام

موقعيت زن در بين كلدانيان ، آشوريان ، روميان و يونانيان قديم

وضع زن در عرب و محيط زندگى اعراب

نتايجى كه از آنچه گفته شد به دست مى آيد

اسلام چه تحولى در امر زن پديد آورد؟

هويت زن در اسلام

از نظر اسلام مرد و زن از نظر خلقت برابرند

ملاك برترى از نظر اسلام تقوى و پرهيزگارى است

نكوهش عرب جاهليت در قرآن به جهت بى اعتنايى به امر زنان

و اما زن و موقعيت اجتماعى زن در اسلام

دو خصلت ويژه در آفرينش زن

احكام مختص و احكام مشترك زن و مرد در اسلام

حيات اجتماعى سعادتمندانه ، حيات منطبق با خلقت و فطرت است

فطرت در مورد وظائف و حقوق اجتماعى افراد و عدالت بين آنان چه افتضائى دارد؟

معناى تساوى در مورد حقوق زن و مرد

عدم اجراى صحيح قانون به معناى نقص در قانونگذارى نيست

آزادى زن در تمدن غربى

بحث علمى ديگر (درباره زناشوئى و منشاء طبيعى و فطرى آن )

آيه 243 بقره

گفتار يكى از مفسرين مبنى بر اينكه آيه در مقام بيان حكايتى واقعى نيست بلكه تمثيلىاست از قيام و دفاع مردم

رد گفتار اين مفسر

بحث روايتى (در باره شان نزول آيه شريفه )

آیات 244 تا 252 بقره

بيان آيات

بيان اتصال و ارتباط آيات مذكوره و آهنگ كلى آنه

وجه مقيد ساختن قتال و جهاد به قيد (فى سبيل الله) و اشاره به معناى قرض دادن به خدا معيار

معناى قبض و بسط و وجه اينكه سه صفت از صفات خداوند در اين آيه آمده است

غلط بنى اسرائيل براى حاكم كه موجب اعتراض آنها به فرماندهى طالوت شد

عمل به مصالح و قدرت بر اجراى آن ، لوازم و شرائط زمامدار است نه شرافت دودمان وثروتمندى

افعال خداى سبحان حكيمانه و داراى مصلحت است و در عينحال باريتعالى محكوم و مقهور مصالح نيست

گفتارى در معناى (سكينت) آرامش روانى در سايه ايمان

اشاره به پيروى جمعى اندك و با ايمان بر لشگرى گران و بى ايمان ، در داستان طالوت و جالوت

لشكر طالوت سه طايفه شدند

استعاره از كنايه اى لطيف در: (ربنا افرغ علينا صبرا)

توضيحى درباره دفاع و فطرى بودن آن درذيل (لولا دفع الله الناس بعضهم ببعض )

مسئله دفع و غلبه معنايى و عمومى است

گفته هاى ساير مفسرين در معناى دفع در آيه شريفه

بحث روايتى (در ذيل آيات گذشته ، مربوط به قرض دادن به خدا، داستان طالوت ، مراداز سكينت ...)

داستان جالوت و طالوت از زبان مبارك امام باقر (ع )

برسى و توضيح بعضى جملات روايت قم

داستان حضرت داود (ع ) و جنگ طالوت و جالوت به نقل از امام صادق (ع )

روايتى در باره معناى سكينت

بحث علمى و اجتماعى (بررسى سه اصل تنازع بقا، انتخاب و تبعيت محيط در طبيعت و اجتماع و نظر اسلام در اين مورد)

اشكال به نظريه متقدمين از سوى دانشمندان متاخر

نظريه كلى فلسفى در باره سه اصل مذكور

سخن بعضى از مفسرين مبنى بر اينكه آيه (لولا دفع الله ...) و آياتى ديگر به دو اصل تنازع و انتخاب اشاره دارد

رد آن گفته و توضيح بطلان استشهادات آن مفسر از برخى آيات قرآنى

بررسى ادعاى ارتباط آيه (و لولا دفع الله الناس بعظهم ببعض ...) و دو قائده تنازع در بقا و انتخاب طبيعى

بحثى در تاريخ و اينكه چرا قرآن به آن اهتمام ورزيده است

دو عامل مهم همواره در فن تاريخ دخالت كرده و موجب فساد و بى اعتبارى آن گشته اند

عوامل ديگرى كه در گذشته و در عصر حاضر موجب بدگمانى به تاريخ نقلى شده اند

امتياز و اعتبار داستان هائى كه در قرآن آمده نسبت به عهدين و كتب تاريخ

آيات 253 و 254 بقره

بيان آيات

دفع اين توهم كه بعد از دعوت انبيا (ع ) جنگ چه فايده دارد؟ و اشاره بهعلل پيدايش جنگ ها در اين آيات

انيبا (ع ) در عين حال كه در اصل فضل رسالت مشتر كند، از درجات مختلفى برخوردارند

اختلاف و درگيرى بين مردم از جانب خود آنها و مستند به اختيار انسانها است

دو نوع فضيلت و برترى كه بعضى از انبيا (ع) بر بعض ديگر دارند

اقوال مختلف در باره اينكه در آيه مراد از پيامبرى كه خدا با او سخن گفته كيست ؟

اختلاف ديگر در معناى (دفع بعضهم درجات ) و مراد از بعض در آن

آيه به اطلاق خود شامل تمام رسولان مى شود و دليلى بر اختصاص آيه وجود ندارد

گفتارى پيرامون تكلم خداى تعالى

ويژگيهاى انبيا (ع) و اخبارى كه ايشان آورده اند امور حقيقيه هستند و در بيان حقائق الهي هم مجاز گوئى نشده است

حقيقت (كلام ) و تعريف آن در عرف بنى آدم

در قرآن كريم تكلم به معناى معهود بين ما از خدا نفى و حقيقت معناى تكلم درباره خداىسبحان اثبات شده است

تكلم خداى تعالى مانند خلقت ، احياء، اماتة ، رزق و هدايت ازافعال زمانى خداوند است

موارد استعمال نفس (قول ) در قرآن مجيد

قول خدا در تكوينيات عبارت است از خود موجودات تكوينى

قول خداوند در غير تكوينيات و قول خدا با ملائكه و شيطان و كلام خود فرشتگان بايكديگر چگونه است ؟

الفاظ ديگرى در قرآن كه به معناى (قول) و (كلام) نزديك مى باشند

بيان حقيقى بودن استعمال لفظ (كلام) و (قول) در غير موارد بشرى

آنچه از مطالب گذشته بدست آمد

دادن بينات و تاييد به روح القدس در باره حضرت عيسى (ع ) به نحوى خاص است

سرپيچى كردن از انفاق كفر و ظلم است

بحث روايتى (در ذيل آيات گذشته ، وقوع اختلاف بعد از رسول خدا (ص) و رواياتى در باره تكليم خدا

روايتى در ارتباط با آيه (كان الناس امة واحدة ...) و اختلاف امت

رواياتى از ائمه معصومين عليهم السلام در باره تكلم خداوند

بحثى فلسفى (در باره حقيقت كلام و مصاديق آن و بيان فلسفى متكلم بودن خداوند)

وجه تسميع علم كلام و اشاره با اختلاف اشاعره و معتزله در باره تقديم يا حادث بودن كلام خدا

نزاع اشاعره و معتزله پايه و اساسى ندارد

آيه 255 بقره

ترجمه آيه

بيان آيه

معناى حى و گفتار پيرامون معناى حياط

اقسام سه گانه زندگان و زندگانى در آيات قرآنى

اوصاف زندگى دنيا در قرآن و اشاره به حيات جاودانى آخرت

حيات حقيقى حيات واجب الوجود است كه بالذات فناناپذير است

معناى ( قيوم )

اشكالى كه برخى در جمله (سنه و لا نوم ) كرده اند و پاسخ به آناشكال

صفات الهى در آية الكرسى

تاثير علل و اسباب طبيعى به اذن و تاثير و تصرف خدا منتهى میگردد

حد شفاعت هم با شفاعت زبانى منطبق است و هم با سلبيت تكوينى

احاطه خداى تعالى بر آنچه كه با شفيعان حاضر است و آنچه از آنها غايب است

طرح يك سؤال و پاسخ به آن

علم ، هر چه هست از خدا هست همچنان كه قوت و عزت و حيات منحصر در خدا است

مراد از كرسى و وصعت كرسى خداوند در (وسع كرسيه ...)

بحث روايتى (رواياتى در فضيلت و اهميت آية الكرسى)

مراد از كرسى

عرش و نسبت آن با كرسى

آيات 256 و 257 بقره

بيان آيات

معناى رشد و غى و فرق آن دو با هدايت و ضلالت

نفى اكراه و اجبار در دين

علت اينكه در دين اكراه نيست

دلالت آيه شريفه بر اينكه اسلام دين شمشير و خون و اكراه و اجبار نيست

آيه (لا اكراه فى الدين ...) با آيات وجوب جهاد وقتال نسخ نشده است

معناى (طاغوت ) و موارد استعمال آن

چند قول در باره مراد از ظلمت و نور و اخراج از ظلمت به نور و بعكس

حق مطلب در مراد از خارج شدن از ظلمات به نور و بلعكس در آية الكرسى

بحث روايتى (در شاءن نزول آيه لا اكراه فى الدين و روايتى در باره مراد از ظلمات ونور در آيه )

آيات 258 تا 260 بقره

بيان آيات

منشا اعتقاد به رب النوع ها و پرستش بتها

ادعاى ربوبيت سلاطين و حاكمان خودكامه به سوء استفاده از اعتقادات باطل عوام

محاجه و مشاجره ابراهيم (ع ) با نمرود، پادشاه زمان كه مدعى الوهيت بوده

نيرنك نمرود در محاجه با ابراهيم

دفع يك توهم در باره جمله (خدا به او (نمورد) ملك و دولت داد)

توضيح احتجاجات ابراهيم (ع ) و تناسب آنها با عوامفريبى هاى نمرود و انحطاط فكرىمردم آن زمان

احتجاج دوم ابراهيم (ع ) كه نمرود در برابر آن چاره اى جز تسليم نداشت

ستم كارى علت محروميت از هدايت است

گفتارى در باره اينكه احسان وسيله هدايت و ظلم باعث گمراهى است

بيان دو مقدمه براى روشن شدن وجه محروميت ظالمين از هدايت الهى به سوى كمال

در امور اعتبارى و تكوينى از هر امرى آثار خودش بروز مى كند

حق ، مرگ و تزلزلى ندارد و باطل نيز ثبات و بقائى ندارد هر چند صباحى امر برافرادى مشتبه شود

وجوه مختلفى كه مفسرين در باره عطف موجود در اين آيه گفته اند

حق ، مرگ و تزلزلى ندارد و باطل نيز ثبات و بقائى ندارد هر چند صباحى امر برافرادى مشتبه شود

آيات سه گانه اى مورد بحث و به كار رفتن سه جور سياق براى فهم مخاطب

طرح يك سؤ ال در ارتباط با آيه مورد بحث و پاسخ به آن

سخن بعضى از مفسرين مبنى بر اينكه مراد از موت در (فاماته الله ) بيهوشى است و رد آن

شرح قصه پيامبرى كه خدا او را مى راند و سپس زنده كرد و توضيح جوانب آن و پاسخ به اشكالاتى كه به نظر مى رسد

پيامبرى كه بعد از مرگ زنده شد، بعد از زنده شدن به صحت علم قبلى خود پى برد نهاينكه جاهل بود و علم پيدا كرد

مراد ابراهيم (ع) از سؤال از چگونگى زنده كردن مردگان (ارنى كيف تحيى الموتى)

سه دليل بر اينكه مراد ابراهيم (ع) اين بود كه خدا كيفيت احياء را به او نشان دهد نه اصل احياء

گفته برخى از مفسرين مبنى بر اينكه ابراهيم (ع) درخواست علم به كيفيت احياء را نموده نه ديدين آن را

پنچ دليلى كه مفسر مذكور بر اثبات گفتار خود آورده است

بى اعتبارى آن نظريه و پاسخ به دلايل پنچگانه آن

تفسير باطل يكى از مفسرين در باره درخواست ابراهيم (ع) از خداوند در خصوص رؤيت چگونگى احياء مردگان

وجه بطلان تفسير مزبور

سؤال خداوند از ابراهيم (ع) و جواب ابراهيم ..(قال اولم تومن ؟ قال بلى ...)

وجود خطورات نفسانى موهوم و منافى عقايد يقينى منافاتى با ايمان و تصديق ندارد

در مشاهده و حس اثرى هست كه علم آن اثر را ندارد

نكاتى كه در پاسخ خداوند به درخواست ابراهيم وجود دارد

دو نكته اى كه با دقت در سؤ ال ابراهيم (ع) از خداوند در مى يابيم

بحث روايتى (در ذيل آيات محاجه ابراهيم (ع) و درخواست او از خداى تعالى و پاسخ حضرت حق به او...)

رواياتى از ائمه معصومين (ع) در باره (و اذقال ابراهيم رب ارنى كيف تحيى الموتى ...) و داستان آن

دو شبهه در ارتباط با اين روايت و پاسخ آن

سخن در اينكه چهار پرنده اى كه ابراهيم انتخاب كرد چه بودند

امام رضا (ع) و مامون عباسى و بحث درباره ابراهيم (ع) و احياء اموات

آيات 274 - 261 بقره

بيان آيات

گفتارى پيرامون انفاق

تعديل ثروت ها، كم كردن فاصله طبقاتى ، ايجاد برادرى بين مسلمين و ...علل و اهداف تاكيد شديد نسبت به انفاق است

از بين رفتن انفاق و شيوع ربا در بين مردم بزرگترينعامل فساد اجتماعى كنونى در جهان غرب است

معناى (كمثل حبت انبتت) و بررسى امثال قرآنى ديگر نظير آن

توضيحى در مورد امثال و چگونگى تمثيلات قرآن كريم

فوائد و آثار اجتماعى ارفاق به قصد تحصيل رضاى خد

آثار سوء و مضرات انفاق بدون قصد كسب رضاى خد

رد كردن سائل با زبان خوش و گذشت از بدى او، از صدقه و انفاق همراه با منت و آزار بهتر است

رياكارى در هر عمل مستلزم نداشتن ايمان به خدا و روز جزا در آنعمل است

معناى (ابتغاء مرضات الله) و وجوهى كه در معناى (تثبيت نفس) ذكر شده و بيان وجه صحيح در معناى آن

تشبيه و تمثيل انفاق خالص و انفاق توام با من و اذى

كيفيت مالى كه بايد انفاق بشود

ترس از فقر بر اثر انفاق اعمال طيب و دلپسند، وسوسه شيطانى است

خود دارى از انفاق مال طيب باعث كفر به خدا، اتلاف نفوس ، هتك اعتراض ، رواج جنايت و فحشا است

خلاصه گفتار در تذكراتى كه خداوند در آيه مورد بحث مى دهد

معناى (حكمت )

نكاتى در باره آيه (و من يوت الحكمه ...)

چند نكته كه جمله (و ما للظالمين من انصار) بر آنها دلالت دارد

ترك انفاق از گناهان كبيره است و چون حق الناس است كفاره و توبه پذير نيست

آثار و نتايج انفاق علنى و مزيت و فضيلت انفاق پنهانى

خداوند خاطر شريف پيامبر (ص ) را تسلى مى دهد

مؤمنين تا آنجا كه مى توانند تظاهر به فقر نمى نمايند و دست سؤال دراز نمى كنند

نكته التفات از همه مسلمين به شخص پيامبر (ص ) در آيه شريفه

بحث روايتى (در ذيل آيات انفاق )

خرج كردن براى زن و فرزند صدقه است و يكى از راههاى خداست

هر عملى كه مورد رضايت خدا باشد و براى خدا انجام شود فىسبيل الله است و هر نفقه اى در راه خدا صدقه مى باشد

رواياتى در ارتباط با نزول آيه (يا ايهاالذين آمنو اتقوا ...)

دو روايت در ارتباط با آيه (الشيطان يعدكم الفقر...)

معناى حكمت و روايتى در بيان اهميت و منزلت عقل انسان

بهتر است واجبات ، علنى ، و مستحبات ، پنهانى انجام گيرند

رواياتى در مورد اينكه آيه : (الذين ينفقون اموالهم ...) در باره امير المؤ منين على (ع )نازل شده است

آيه شريفه در حق ابى بكر نازل شده است

آيات 275 تا 281 بقره

بيان آيات

در اسلام در باره هيچ يك از گناهان مانند ربا خوارى و حكومت دشمنان دين بر جامعه اسلامى سخت گيرى و تشديد نشده است

معناى (مخبط) شدن انسان و منحرف شدن او از راه مستقيم و نظام عقلائى زندگى

توضيح اينكه ربا خوار، مخبت ، و خارج از نظام صحيح زندگى است

و استدلالى قوى و بجا عليه ربا خواران با استفاده از سخن خودشان، در آيه شريفه

پنج نكته در آيه (الذين ياكلون الربا...)

آيه شريفه دلالت دارد بر اينكه بعضى از ديوانگى ها بر اثر مس شيطان رخ مى دهد

سخن بعضى از مفسرين مبنى بر عدم انكار ديوانه شدن با مس شيطان

بيان نادرستى آن سخن و رد دلائل آن

نادرستى گفته برخى از مفسرين كه گفته اند تشبيه ربا خوار به جن زده بيانحال ربا خواران در روز قيامت است

سخن صاحب المنار در رد نظر آن مفسران

به خطا رفتن صاحب المنار در بيان معناى تشبيهى كه در آيه شده است

وجه تشبيه بيع به ربا، نه بلعكس در سخن رباخوارن : (قالو انما البيع مثل الربا)

حرمت ربا و حليت بيع و ساير احكام الهى تابع مصالح و مفاسد میباشد

جمله : (فمن جائه موعظة من ربه ...) در باره همهاعمال زشت قبل از ايمان و توبه است و شامل همه مسلمين در تمام اعصار مى باشد

به اين جمله استناد كرده اند

معناى جمله : (يمحق الله الربا و يربى الصدقات خدا ربا را نابود مى كند و صدقاترا نمو و زيادت مى دهد)

دو نكته در بيان آثار گناهان و زشتى ها در فرد و اجتماع و آثار شوم ربا خوارى درعصر حاظر

فرق بين رباى انفرادى و رباى اجتماعى

بيان ضعف چند قول كه در تفسير جمله (يمحق الله الربا و يربى الصدقات )گفته شده است

معناى جنگيدن ربا خوار با خدا و رسول (ص ) و جنگيدن خدا ورسول با رباخوار

بحث روايتى (شامل رواياتى در ذيل آيات مربوطه به ربا و عذاب رباخوار

دو روايت در بيان مراد از موعظه در (فمن جاءه موعظة من ربه ...)

روايتى در ذيل آيه (يمحق الله الربوا و...)

روايتى در ارتباط با (و ذروا ما بقى من الربوا...)

رواياتى در ذيل (و ان كان ذو عسرة ...)

بحث علمى (تحليل علمى ربا و مفاسد اجتماعى و اختصادى آن با اشاره اى به : تاريخچه ملكيت ، قيمت گذارى ، پول ، معاملات ...)

معناى ربا و ربا خوارى و آثار شوم آن

بحث علمى ديگر (گفتار غزالى پيرامون طلا و نقره (درهم و دينار) و معاملات ربوى درآنها)

اشكالاتى بر نظريات غزالى در باره طلا و نقره و مسئله ربا

آيات 282 و 283 بقره

بيان آيات

بيان و توضيح دو آيه شريفه مربوط به احكام قرض و رهن

استفاده نادرستى كه از جمله (اتقوالله و يعلم كم الله) شده است

آيه 284 بقره

بيان آيه

توضيح معناى : (و ان تبدوا ما فى انفسكم او تخفوه )و بيان اينكه خداوند انسانها رابه جهت احوال و ملكات نفسانى منشاء اعمال محاسبه مى كند

اقوال نادرستى كه در تفسير آيه: (ان تبدو ما فى انفسكم ..و) گفته شده است

بحث روايتى : (روايات مختلف و معارضى كه در باره نسخ يا عدم نسخ آيه (ان تبدوا) آمده است

نقد روايات مذكوره و اثبات بطلان قول به منسوخ شدن به آيه كريمه (ان تبدو)

آيات 285 و 286 بقره

بيان آيات

توضيح معنايى كه اين دو آيه در صدد بيان آن هستند

اين آيات در مقام نسخ آيه قبل نيستند

يكى از زيباترين سبك هاى قرآنى (نقل قول بدون آوردن كلمه گفت يا گفتند)

حق خدا بر بندگان و حق بندگان بر خداى سبحان

تكليف نكردن به آنچه كه در قدر و اختيار انسان نيست سنت خداوند در بين بندگان است

خطا و نسيان از اخيار آدمى خارج است ولى مقدمات خطا و نسيان اختيارى است

دعوت عمومى به سوى دين توحيد و جهاد در راه اعلاى آن ، اولين وظيفه مومنين بعد از ايمان و اظهار عبوديت حق است

 
   

 

 

 
 Copyright © 2003-2015 - AVINY.COM - All Rights Reserved